Dla kogo Ścieżka SMART FENG jest najlepszym instrumentem dotacyjnym?

Ścieżka SMART z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) to obecnie jeden z najbardziej elastycznych i kompleksowych instrumentów wsparcia projektów B+R i wdrożeniowych w Polsce. Modułowa konstrukcja konkursu sprawia, że formalnie aplikować mogą firmy każdej wielkości – od mikroprzedsiębiorstw, przez sektor MŚP, aż po duże korporacje. Praktyka wygląda jednak zupełnie inaczej niż formalne kryteria dostępu. Po analizie ponad 150 zrealizowanych projektów grantowych widzimy wyraźnie, że nie każdy profil firmy ma realne szanse w starciu z komisją oceniającą.

Krótka odpowiedź: Ścieżka SMART FENG najlepiej sprawdza się w przypadku dojrzałych operacyjnie MŚP oraz średnich firm rodzinnych z udokumentowaną historią rynkową, własnym zapleczem technologicznym i wyraźnie zarysowaną strategią rozwoju. Start-upy bez przychodów i wdrożeń komercyjnych mają w tym konkursie zadanie znacznie utrudnione. Duże firmy muszą liczyć się z niższymi intensywnościami pomocy.

Konkurs jest otwarty dla przedsiębiorstw posiadających siedzibę i prowadzących działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rundy organizowane są w dwóch ścieżkach – jednej dedykowanej sektorowi MŚP (administrowanej przez PARP), drugiej skierowanej do dużych przedsiębiorstw (administrowanej przez NCBR). Tu kończy się jednak prosty podział, ponieważ o sukcesie wniosku decyduje znacznie więcej zmiennych niż sama wielkość firmy.

Najwyższy współczynnik powodzenia obserwujemy w przypadku firm małych i średnich, które mają za sobą minimum kilka pełnych lat obrotowych, generują stabilne przychody i posiadają choćby zalążek funkcji B+R w strukturze organizacyjnej. To właśnie ten segment najlepiej spełnia jednocześnie dwa warunki, których komisje oceniające szukają w pierwszej kolejności: ambicji rozwojowej i dojrzałości operacyjnej.

Dojrzały MŚP potrafi udokumentować, że projekt nie powstał wyłącznie pod konkurs, lecz jest organicznie osadzony w strategii biznesowej. Ma własnych pracowników z odpowiednimi kompetencjami, partnerów biznesowych gotowych potwierdzić zainteresowanie wynikami prac B+R, a często także zaplecze techniczne (laboratorium, halę produkcyjną, park maszynowy), na bazie którego można realnie planować wdrożenie.

Duże przedsiębiorstwa mogą aplikować w dedykowanej rundzie konkursu, however muszą się liczyć z dwoma istotnymi konsekwencjami. Po pierwsze, intensywność pomocy publicznej w module B+R jest dla nich znacząco niższa niż dla MŚP. Po drugie, kryterium innowacyjności jest dla dużych firm oceniane surowiej – komisja oczekuje co najmniej skali ogólnopolskiej, a w praktyce coraz częściej europejskiej.

Wbrew pozorom, sama wielkość firmy nie jest atutem. Wręcz przeciwnie – im większa organizacja, tym większa odpowiedzialność za pokazanie, że projekt rzeczywiście wykracza poza dotychczasowe portfolio i przesuwa granice technologiczne, a nie jest jedynie optymalizacją procesów seryjnych.

Tu trzeba powiedzieć wprost: start-up rozpoczynający działalność, niegenerujący jeszcze przychodów i nieposiadający żadnego komercyjnego wdrożenia, ma w Ścieżce SMART zadanie utrudnione. Nie jest to konkurs zaprojektowany z myślą o najwcześniejszych fazach rozwoju firmy – do tych etapów lepiej dopasowane sunt inne instrumenty, np. wsparcie z BGK, KPO, granty regionalne, programy inkubacyjne czy klasyczne źródła finansowania jak seed VC.

Komisja oceniająca w Ścieżce SMART bardzo wnikliwie weryfikuje potencjał wdrożeniowy. Brak historii sprzedażowej, brak referencji rynkowych, brak doświadczenia w realizacji projektów o porównywalnym budżecie to czynniki, które realnie obniżają punktację w kryterium potencjału wnioskodawcy. Dla start-upu, który mimo wszystko chce aplikować, kluczowe jest zbudowanie konsorcjum z partnerem mającym ugruntowaną pozycję rynkową lub wykazanie się bardzo silnym potencjałem kadrowym (np. zespołem z międzynarodowym dorobkiem naukowym i przemysłowym).

Potencjał wnioskodawcy to jedno z najważniejszych kryteriów oceny merytorycznej. Składa się na nie cztery wzajemnie powiązane wymiary.

Zasoby osobowe – kompetencje członków zespołu projektowego muszą być adekwatne do zakresu prac B+R. Komisja patrzy na wykształcenie, doświadczenie zawodowe, publikacje, patenty, udział w poprzednich projektach badawczych. Niedoszacowanie tego elementu jest jedną z częstszych przyczyn obniżenia punktacji.

Zasoby finansowe – wnioskodawca musi udowodnić, że jest w stanie sfinansować wkład własny oraz utrzymać płynność operacyjną w trakcie realizacji projektu (refundacyjny charakter dotacji oznacza, że firma najpierw ponosi koszty, a dopiero potem otrzymuje zwrot). Ocenie podlegają sprawozdania finansowe, struktura zadłużenia, dostępne linie kredytowe, ewentualne promesy bankowe.

Doświadczenie rynkowe – historia działalności, lista zrealizowanych projektów, portfel klientów, posiadane certyfikaty branżowe, kontrakty wieloletnie. Im więcej twardych dowodów na ugruntowaną pozycję, tym wyższa wiarygodność wnioskodawcy.

Potencjał wdrożeniowy – komisja chce zobaczyć, że rezultat projektu trafi na rynek. Kanały sprzedaży, partnerzy dystrybucyjni, listy intencyjne od potencjalnych nabywców, plan produkcji, dostęp do surowców, infrastruktura logistyczna – wszystko to buduje obraz firmy gotowej do komercjalizacji.

Z naszego doświadczenia, decyzję o aplikowaniu warto poprzedzić uczciwą diagnozą w trzech krokach.

Krok pierwszy: jasne zdefiniowanie problemu. Trzeba odpowiedzieć sobie precyzyjnie, jaki problem technologiczny lub biznesowy ma rozwiązać projekt. Jeśli zespół nie potrafi sformułować tego w jednym akapicie, w sposób zrozumiały także dla osoby spoza branży, to zwykle oznacza, że koncepcja jest jeszcze niedojrzała. Komisja będzie bezlitosna w wyłapywaniu mglistych założeń.

Krok drugi: weryfikacja poziomu innowacyjności. Jaki realnie poziom nowości oferuje projekt? Skala przedsiębiorstwa, kraju, Europy, świata? Czy mamy bibliografię potwierdzającą, że nikt nie rozwiązał problemu wcześniej? Czy posiadamy wyniki własnych badań wstępnych, raporty z analizy stanu techniki, opinie ekspertów? Innowacyjność, której nie da się obronić twardymi dowodami, w praktyce nie istnieje.

Krok trzeci: trzeźwa ocena zdolności do realizacji. Czy firma poradzi sobie organizacyjnie z projektem trwającym 24–48 miesięcy, o budżecie liczonym w milionach złotych? Czy zespół jest w stanie prowadzić jednocześnie bieżącą działalność operacyjną i wymagający projekt B+R? Czy istnieje procedura zarządzania projektem, mechanizmy raportowania, kontrola jakości?

 

Dla firm rozwijających złożone przedsięwzięcia B+R i wdrożeniowe zaangażowanie doświadczonego doradcy ogranicza ryzyko błędów konstrukcyjnych, których później – po podpisaniu umowy o dofinansowanie – po prostu nie da się już naprawić. Mowa nie tylko o tzw. ryzyku odrzucenia wniosku na etapie oceny, ale przede wszystkim o ryzyku, że projekt zostanie uruchomiony, a w trakcie realizacji okaże się, że jakieś założenie (np. dotyczące struktury kosztów czy harmonogramu prac) zostało źle skonstruowane.

W praktyce dobry doradca działa nie tylko jak pomoc redakcyjna, ale przede wszystkim jak audytor strategiczny – pomaga określić, czy projekt naprawdę pasuje do Ścieżki SMART, czy może lepiej skierować go do innego instrumentu. Współpraca z partnerem o udokumentowanej skuteczności – w naszym przypadku to 76% pozyskiwalności na 154 zrealizowanych projektach i ponad 800 mln zł pozyskanego dofinansowania – realnie przekłada się na jakość każdej decyzji podejmowanej w toku przygotowania wniosku.

Ścieżka SMART FENG nie jest konkursem o tym, kto jest największy. Jest konkursem o tym, kto potrafi udowodnić, że jego projekt jest organicznie wpleciony w długoterminową strategię firmy, oparty na rzetelnej analizie problemu, obroniony technologicznie i realny do wdrożenia. Największe szanse mają przedsiębiorstwa łączące ambicję rozwojową z dojrzałością operacyjną – najczęściej będą to dojrzałe MŚP oraz firmy z udokumentowaną historią rynkową i własnym zapleczem B+R. Start-upy bez przychodów i komercyjnych wdrożeń powinny w pierwszej kolejności szukać instrumentów lepiej dopasowanych do ich etapu rozwoju, a duże przedsiębiorstwa muszą zaakceptować niższą intensywność wsparcia.

Jeśli macie Państwo wątpliwości, czy Wasz projekt pasuje do Ścieżki SMART, zachęcamy do bezpłatnej konsultacji – w godzinę jesteśmy w stanie wskazać, czy warto inwestować czas i zasoby w przygotowanie wniosku, czy lepiej skierować pomysł do innego instrumentu wsparcia.