Dotacje na obronność i dual-use - kto może aplikować, kiedy, na jakie projekty i ile może otrzymać wsparcia?

Nie każdy wyrób o potencjalnym zastosowaniu wojskowym wejdzie do tego programu. Musi on znajdować się na unijnej liście produktów podwójnego zastosowania – katalogu towarów i technologii objętych kontrolą eksportu, ustalonym w rozporządzeniu unijnym z 2021 roku. Jeśli firma planuje produkcję kilku wyrobów, wystarczy, że choć jeden z nich znajdzie się na tej liście – pozostałe, niepasujące do katalogu, po prostu wypadają z zakresu projektu na etapie oceny, ale nie dyskwalifikują całego wniosku.

Firma musi działać na polskim rynku od co najmniej roku i mieć uregulowaną sytuację formalną w KRS lub CEIDG. Warunkiem koniecznym jest też uzyskanie promesy kredytowej lub wstępnej umowy kredytu od jednego z banków współpracujących w programie – bez tego dokumentu wniosek nie ma szans przejść nawet pierwszego etapu oceny.

Wydatki kwalifikowalne projektu muszą wynieść co najmniej 2 mln zł. Wysokość dotacji ustalana jest zgodnie z Regionalną Pomocą Inwestycyjną (RPI) — według mapy pomocy regionalnej obowiązującej w latach 2022–2027. Oznacza to, że intensywność wsparcia zależy od lokalizacji inwestycji oraz wielkości przedsiębiorstwa i może sięgać do 70% kosztów netto inwestycji (mikro i małe firmy korzystają z najwyższych stawek, średnie z odpowiednio niższych). Dotacja, wyliczona według tych zasad, zostaje przeznaczona na nadpłatę kapitału kredytu inwestycyjnego. Intensywność pomocy możesz sprawdzić tu.

Zgodnie z oficjalnym harmonogramem naborów FENG, nabór ma zostać ogłoszony 16 lipca 2026 r., a wnioski będzie można składać od 29 października 2026 r. do 28 stycznia 2027 r. Budżet tego naboru to 400 mln zł, a o wsparcie mogą ubiegać się wyłącznie mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) z całej Polski. Konkurs prowadzi Bank Gospodarstwa Krajowego.

Największą wagę komisja przykłada do tego, czy produkt rzeczywiście nadaje się do wdrożenia – to znaczy, czy firma nie musi już prowadzić dalszych badań, tylko może od razu inwestować w linię produkcyjną, czy ma uregulowane prawa własności intelektualnej do produktu (własne patenty, licencje albo przeniesione prawa autorskie) oraz czy potrafi przekonująco uzasadnić zarówno cywilne, jak i wojskowe zastosowanie wyrobu. Brak choćby jednego z tych elementów oznacza odrzucenie wniosku – to nie są kryteria „na plus", tylko warunek konieczny.

Ponad ten obowiązkowy komplet warunków, firma może zbierać dodatkowe punkty za rzeczywistą innowacyjność produktu (im bardziej przełomowe rozwiązanie, tym więcej punktów), potencjał eksportowy, automatyzację lub robotyzację produkcji, przynależność do Krajowego Klastra Kluczowego oraz udział w programach akceleracyjnych prowadzonych pod patronatem MON, takich jak IDA BootCamp czy NATO DIANA. Żaden z tych elementów nie jest wymagany, ale każdy realnie poprawia pozycję na liście rankingowej – a przy dużej liczbie wniosków to właśnie one decydują, kto dostanie finansowanie, a kto nie.

 

⚠️ Jeśli mimo wszystko dwa projekty zdobędą identyczną liczbę punktów, o kolejności zadecyduje stopa bezrobocia w powiecie, w którym firma planuje inwestycję – pierwszeństwo mają lokalizacje z wyższym bezrobociem.

Program obejmuje dwa rodzaje rozwiązań. Pierwszy to technologie wprost związane z produktami zbrojeniowymi – wymienionymi we wspólnym unijnym wykazie uzbrojenia – albo niezbędne do ich opracowania i produkcji. Drugi to technologie z obszarów uznanych za priorytetowe przez Radę Europejską i unijny Plan działania na rzecz gotowości obronnej do 2030 roku – a więc np. systemy antydronowe, amunicja, technologie cybernetyczne czy łączność wojskowa. Innymi słowy: program nie ogranicza się do klasycznej zbrojeniówki, obejmuje też szeroko pojęte technologie bezpieczeństwa.

NCBR podzielił konkurs na dwie ścieżki, w zależności od tego, w jaki sposób projekt ma wzmocnić pozycję Unii. Pierwsza jest dla projektów, które wnoszą na europejski rynek coś naprawdę nowego – innowacyjną, najnowocześniejszą lub przełomową technologię o dużym potencjale gospodarczym. Druga jest dla projektów, których celem jest zmniejszenie zależności Europy od dostawców spoza Unii – np. technologii, komponentów czy surowców, które dziś sprowadzamy z zagranicy, a które w razie kryzysu mogłyby zniknąć z rynku. Reszta zasad – budżety, progi kosztowe, wymogi formalne – jest w obu ścieżkach identyczna, różni je tylko to, co trzeba udowodnić w opisie projektu.

Projekt może zgłosić samodzielnie firma – mała, średnia lub duża – albo konsorcjum złożone maksymalnie z czterech podmiotów, w którym liderem musi być przedsiębiorstwo, a partnerami mogą być inne firmy, uczelnie i instytuty badawcze lub organizacje pozarządowe. Warunkiem jest co najmniej dwuletnie doświadczenie na rynku i dwa zamknięte lata obrotowe – to konkurs nie dla start-upów na wczesnym etapie, tylko dla podmiotów z ugruntowaną historią działalności. Warto dodać, że instytucje naukowe uczestniczące w konsorcjum mogą liczyć nawet na pełne pokrycie swoich kosztów, ale w zamian nie mogą samodzielnie wdrażać wyników prac – to zadanie zostaje po stronie firm.

Próg wejścia zależy od tego, kto realizuje projekt. Mała lub średnia firma działająca samodzielnie musi zaplanować co najmniej 3 mln zł kosztów kwalifikowalnych, duża firma – co najmniej 5 mln zł. Te same progi obowiązują konsorcja, w zależności od tego, czy w ich składzie jest duże przedsiębiorstwo. Górny limit to 140 mln zł dofinansowania na cały projekt – to pokazuje skalę, do jakiej program jest realnie dedykowany: od średnich projektów badawczych po duże, wieloletnie programy technologiczne. W konsorcjach obowiązuje też zasada, że co najmniej połowa kosztów musi przypadać na firmy – reszta na partnerów naukowych czy organizacje pozarządowe. Dokładny procent zwrotu kosztów zależy od wielkości firmy i rodzaju prowadzonych prac (badania przemysłowe vs. prace rozwojowe) i wynika ze standardowych unijnych limitów pomocy publicznej. Dokładne poziomy dofinasnowania spradzisz tu.

Po przejściu podstawowej weryfikacji formalnej – czy firma się kwalifikuje, czy projekt mieści się w zakresie tematycznym STEP, czy ma charakter badawczo-rozwojowy – zaczyna się właściwa rywalizacja punktowa. Komisja ocenia jakość samego planu badań, realność harmonogramu, potencjał zespołu do jego realizacji oraz to, czy wyniki prac faktycznie da się wdrożyć – i to najlepiej w Polsce. Największą wagę mają jednak dwa elementy specyficzne dla tego konkursu: to, na ile projekt realnie wzmacnia zdolności obronne i bezpieczeństwo Polski, oraz to, czy odpowiada na priorytetowe potrzeby bezpieczeństwa wskazane przez państwo. Te dwa kryteria potrafią przeważyć o miejscu na liście rankingowej bardziej niż sama jakość naukowa projektu – co dobrze pokazuje, że to konkurs strategiczny, a nie czysto akademicki.

Według harmonogramu naborów FENG, obie ścieżki NCBR – innowacyjności i niezależności strategicznej – mają ruszyć równolegle: nabór wniosków ma trwać od listopada 2026 do stycznia 2027, a jego ogłoszenie jest planowane na październik 2026. Każda ze ścieżek dysponuje osobnym budżetem 250 mln zł, co daje łącznie 500 mln zł na badania i rozwój technologii obronnych w NCBR.

 

⚠️ Ogłoszenie tego naboru jest warunkowe – nastąpi dopiero po przyjęciu zmian w programie FENG, dlatego terminy mogą jeszcze ulec przesunięciu.

Program finansuje tworzenie nowych linii produkcyjnych, budowę zakładów wytwarzających technologie, które w Europie jeszcze praktycznie nie istnieją, rozbudowę już działających zakładów, zwiększanie skali produkcji, gdy popyt przerasta możliwości firmy, a także wdrażanie systemów kontroli jakości. Czego program nie finansuje, to równie ważne: nie obejmuje zakupu ani wdrożenia gotowych produktów u odbiorcy. Innymi słowy – to wsparcie dla producenta, który chce zbudować lub rozbudować fabrykę, a nie dla firmy, która chce kupić gotowe urządzenie i je zainstalować.

Program jest dla firm z ugruntowaną historią – wymagane jest co najmniej trzyletnie doświadczenie na rynku i trzy zamknięte lata obrotowe. Projekt musi być fizycznie realizowany na terenie Polski. To rozwiązanie dla dojrzałych przedsiębiorstw produkcyjnych, a nie dla firm na wczesnym etapie rozwoju.

Ile trzeba zainwestować

Podobnie jak w pozostałych programach, na starcie trzeba przejść komplet warunków formalnych: prowadzenie działalności w Polsce, lokalizacja inwestycji w kraju, przynależność do sektora technologii obronnych, faktyczne dotyczenie wytwarzania technologii krytycznych i brak działalności wykluczonych z dofinansowania. Dopiero potem zaczyna się ocena merytoryczna, w której – w odróżnieniu od poprzednich programów – komisja przyznaje punkty aż w piętnastu różnych obszarach. Jedenaście z nich to warunki obowiązkowe: żeby w ogóle znaleźć się na liście do finansowania, projekt musi zdobyć minimalną punktację w każdym z nich, co daje w sumie co najmniej 11 punktów.

Tu zaczyna się najciekawsza część systemu oceny w tym konkursie. Oprócz jedenastu obowiązkowych warunków, są jeszcze cztery elementy dodatkowe, które nie są wymagane, ale w praktyce decydują o wyniku całej rywalizacji – bo dają aż do 40 dodatkowych punktów na 66 możliwych do zdobycia w drugim etapie. To realny wkład projektu w budowę zdolności obronnych Polski i ograniczenie zależności od dostawców z zagranicy, zgodność z listą priorytetowych potrzeb bezpieczeństwa państwa, wprowadzenie automatyzacji lub robotyzacji produkcji oraz faktyczna innowacyjność technologii na tle rynku europejskiego. Przy dużej liczbie wniosków spełniających komplet warunków obowiązkowych to właśnie te cztery elementy rozstrzygają, kto ostatecznie dostanie dofinansowanie.

 

📌 Dodatkowy smaczek: firma, która w ciągu ostatnich siedmiu lat rzeczywiście dostarczała już produkty związane z obronnością – albo ma podpisaną umowę w ramach unijnego programu SAFE, krajowej Tarczy Wschód czy europejskiego programu EDIP – dostaje wyraźny bonus punktowy za doświadczenie. To sygnał, że program premiuje firmy z realnym torem w branży obronnej, a nie tylko deklaracje na papierze.

 

⚠️ Gdy dwa projekty uzyskają identyczną liczbę punktów, o kolejności decyduje najpierw przynależność wnioskodawcy do Krajowego Klastra Kluczowego, a w dalszej kolejności fakt, że firmą zarządza lub współzarządza kobieta.

Zgodnie z harmonogramem naborów FENG, nabór PARP dla sektora technologii obronnych ma zostać ogłoszony w październiku 2026 r., a wnioski będzie można składać od listopada 2026 do stycznia 2027 r. To zdecydowanie największy z czterech opisywanych konkursów pod względem budżetu – 500 mln zł do rozdysponowania między przedsiębiorstwa z całej Polski. Podobnie jak w przypadku NCBR, ogłoszenie naboru jest warunkowe i zależy od przyjęcia zmian w programie FENG.

Oba instrumenty finansują inwestycje produkcyjne, różni je jednak skala i wpływ na bezpieczeństwo kraju.

 

Im mniejsza inwestycja, tym bardziej naturalnym wyborem jest kredyt dual use w BGK. Im większy projekt, im silniejszy jego wymiar innowacyjny i im ważniejszy jego wkład w bezpieczeństwo kraju – tym większy sens ma aplikowanie o dotację inwestycyjną STEP w PARP.