Nowa perspektywa unijna 2028–2034 – budżet, środki dla Polski i podział na programy

Nowa perspektywa finansowa UE (Wieloletnie Ramy Finansowe) na lata 2028–2034 to przedstawiony przez Komisję Europejską 16 lipca 2025 r. projekt budżetu o wartości ok. 2 bln euro (1,26% DNB UE). Polska ma być największym beneficjentem – w ramach Krajowego i Regionalnego Planu Partnerstwa przewidziano dla niej 123,3 mld euro, z czego co najmniej 44% trafi do zarządzania na poziomie regionalnym. WRF są w fazie negocjacji w Radzie UE i Parlamencie Europejskim, a artykuł opisuje stan na czerwiec 2026 r.

Ile wynosi budżet UE na lata 2028–2034?

Według Komisji Europejskiej nowe WRF mają wynieść 1,98 bln euro w cenach bieżących, co odpowiada średnio 1,26% dochodu narodowego brutto UE. To nominalnie najwyższy budżet w historii Wspólnoty i niemal podwojenie obecnych 1,2 bln euro – choć realnie udział w DNB rośnie jedynie z 1,1% do 1,26%.

Nowością są dodatkowe zasoby własne (ok. 58,5 mld euro rocznie): akcyza tytoniowa, podatek od dużych korporacji (CORE), dochody z CBAM, ETS1 oraz opłata od nieprzetworzonych e-odpadów. Z finansowania budżetu wycofano system ETS2, co potwierdziło Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.

Jak dzielą się środki UE między programy?

Według Komisji Europejskiej budżet 2028–2034 ma zostać podzielony na cztery główne kategorie wydatków (ceny bieżące):

*Kwota na konkurencyjność obejmuje Horyzont Europa, ale nie obejmuje Funduszu Innowacyjnego (41 mld euro). Dodatkowo budżet finansuje administrację oraz spłatę długu zaciągniętego na program NextGenerationEU.

Europejski Fundusz Konkurencyjności – co warto wiedzieć?

Sercem nowego nacisku na konkurencyjność ma być Europejski Fundusz Konkurencyjności o budżecie 234 mld euro. Jego celem jest koncentracja, uproszczenie i przyspieszenie finansowania strategicznych technologii oraz mobilizacja inwestycji publicznych i prywatnych w kluczowych obszarach transformacji. Fundusz ma skupić w jednym miejscu dotychczas rozproszone instrumenty (m.in. InvestEU), aby skuteczniej dysponować nimi z poziomu centralnego – w oparciu o jeden zbiór zasad i jeden punkt dostępu dla wnioskodawców.

Razem z programem Horyzont Europa (175 mld euro), tworzy on pulę 409 mld euro – ok. 21% przyszłego budżetu UE – przeznaczoną na przyspieszanie strategicznych technologii w Europie.

Według Komisji Europejskiej środki funduszu poza Horyzontem Europa dzielą się na cztery okna tematyczne oraz instrumenty horyzontalne:

Fundusz opiera się na sukcesie programu InvestEU, w którym każde 1 euro gwarancji UE wsparło ok. 15 euro inwestycji (ok. 70% ze źródeł prywatnych). Wsparcie ma obejmować całą ścieżkę projektu – od badań, przez skalowanie i wdrożenie przemysłowe, po produkcję – łącząc dotacje na wczesnych etapach z pożyczkami i gwarancjami przyciągającymi kapitał prywatny na etapie wzrostu.

Uwaga: kwoty zawarte w tabeli są przedmiotem negocjacji. W zależności od ujęcia (ceny bieżące vs. stałe 2025 r.) oraz tego, czy doliczany jest Fundusz Innowacyjny (~41 mld euro, finansowany z dochodów zewnętrznych), wartości mogą się nieznacznie różnić wg różnych żródeł. Powyższe dane odpowiadają strukturze przedstawionej przez Komisję Europejską (stan na czerwiec 2026).

Horyzont Europa i EIC – osobna ścieżka dla badań, innowacji i deep tech

Obok Europejskiego Funduszu Konkurencyjności funkcjonować ma odrębny, choć ściśle powiązany z nim program Horyzont Europa. Komisja Europejska proponuje, aby w latach 2028–2034 jego budżet wyniósł 175 mld euro, czyli niemal dwukrotnie więcej niż w obecnej perspektywie. Horyzont Europa pozostaje głównym unijnym programem finansowania badań i innowacji – obejmującym zarówno projekty naukowe, współpracę międzynarodową i konsorcja badawczo-przemysłowe, jak i wsparcie przełomowych technologii oraz komercjalizacji wyników B+R. Szczególne znaczenie dla firm, startupów i scale-upów będzie miał European Innovation Council (EIC), którego budżet w nowej propozycji ma wzrosnąć do ok. 34,5 mld euro wobec ok. 10,1 mld euro w programie Horizon Europe 2021–2027. Oznacza to ponad trzykrotne zwiększenie środków na instrumenty takie jak EIC Pathfinder, EIC Transition i EIC Accelerator, wspierające projekty wysokiego ryzyka, technologie deep tech, innowacje przełomowe oraz – coraz wyraźniej – rozwiązania o potencjale podwójnego zastosowania. 

Ile dostanie Polska w nowym budżecie unijnym 2028-2034?

Zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej, Polska ma otrzymać 123,3 mld euro  w ramach Krajowego i Regionalnego Planu Partnerstwa – blisko pół biliona złotych i o ponad 30 mld euro więcej niż druga w kolejności Francja. Według dokumentów Komisji kwota dzieli się na trzy strumienie:

Ważne zastrzeżenie: porównanie 123,3 mld euro do 76 mld euro z lat 2021–2027 nie jest pełną analogią. Wcześniejsza kwota dotyczyła głównie polityki spójności, a nowa pula obejmuje także rolnictwo, rybołówstwo i inne fundusze ujęte teraz w jednym planie.

Czym są Krajowe i Regionalne Plany Partnerstwa?

Krajowy i Regionalny Plan Partnerstwa (PPKR) to nowy, kluczowy dokument programowy, w oparciu o który Polska zaplanuje wykorzystanie całej alokacji 2028–2034. Jak wyjaśnia MFiPR, po raz pierwszy w historii w jednym dokumencie znajdą się środki nie tylko na politykę spójności, ale również na Wspólną Politykę Rolną, Wspólną Politykę Rybołówstwa, Społeczny Fundusz Klimatyczny oraz fundusze azylowe, migracyjne i graniczne.

Co zmienia się względem perspektywy 2021–2027? Obecnie środki UE rozdzielane są przez Umowę Partnerstwa i szereg odrębnych programów krajowych (m.in. FENG, FENiKS, Polska Wschodnia) oraz 16 programów regionalnych, a Wspólna Polityka Rolna funkcjonuje osobno. W nowej perspektywie ma to zastąpić jedna całościowa pula ujęta w PPKR, z silniejszym naciskiem na reformy, efekty i realizację kamieni milowych (tzw. inteligentna warunkowość).

Jaka proporcja między rolnictwem a spójnością? W perspektywie 2021–2027 Polska dysponuje ok. 76 mld euro na politykę spójności wobec ok. 31 mld euro środków UE na WPR (EFRG 21,7 mld + EFRROW 9,5 mld) – czyli w przybliżeniu 70% do 30% na korzyść spójności. Według informacji przedstawionej Radzie Ministrów 3 marca 2026 r. udział tych polityk ma zostać utrzymany na poziomie zbliżonym do obecnego. Warto odnotować, że – jak podaje farmer.pl – Komisja zaproponowała dla Polski ok. 24,6 mld euro na interwencje WPR, a strona polska postuluje co najmniej 35 mld euro, więc ostateczna proporcja jest przedmiotem negocjacji.

Jak Polska podzieli środki i ile trafi na innowacje?

Zgodnie z deklaracjami MFiPR z pierwszego posiedzenia Zespołu ds. PPKR podział będzie następujący:

1. Co najmniej 44% środków pozostanie na poziomie regionalnym – zarządzanych przez urzędy marszałkowskie, w ramach 16 odrębnych rozdziałów regionalnych (po jednym dla każdego województwa).

2. Pozostała część (ok. 56%) będzie zarządzana na poziomie krajowym, w ramach rozdziałów krajowych PPKR.

Główne priorytety (cele) PPKR – oparte na Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. – to: zmiana modelu gospodarczego w kierunku sektorów o większej wartości dodanej i zwiększenie zdolności do tworzenia innowacji i technologii; zwiększenie spójności terytorialnej poprzez transformację gospodarczą i wyrównanie dostępu do usług publicznych; wzmocnienie odporności i bezpieczeństwa kraju (w tym działania związane z obronnością).

Co z finansowaniem innowacji? Wsparcie B+R, cyfryzacji i transformacji energetycznej przedsiębiorstw pozostanie dostępne – politykę spójności (EFRR, EFS+, Fundusz Spójności) włączono bowiem do PPKR, a wśród jego priorytetów wprost wskazano zwiększenie zdolności do tworzenia innowacji i technologii oraz wsparcie rozwoju działalności gospodarczej. Zmienia się jednak forma: zamiast odrębnego programu (FENG) wsparcie znajdzie się w rozdziałach krajowych i regionalnych PPKR, a wypłaty będą powiązane z realizacją reform i kamieni milowych. Dla porównania w obecnej perspektywie FENG dysponuje ok. 8 mld euro, a cały cel „bardziej inteligentna Europa" – ok. 12,9 mld euro.

Równolegle rośnie druga, zarządzana centralnie pula na innowacje – Fundusz Konkurencyjności (451 mld euro, w tym wsparcie MŚP i startupów), Horyzont Europa (175 mld euro) i rozszerzony EIC. To środki rozdzielane w konkursach ogólnoeuropejskich, o które polskie firmy konkurują w skali całej UE – dodatkowo wobec koperty krajowej, a nie zamiast niej.

Co to oznacza dla firm prowadzących B+R?

Budżet wyraźnie przesuwa akcent w stronę konkurencyjności, innowacji i obronności. Według Krajowego Punktu Kontaktowego Horyzont Europa ma zostać podwojony do 175 mld euro, a EIC – rozszerzony, z naciskiem na technologie podwójnego zastosowania (dual-use) i startupy obronne. Nowy Fundusz Konkurencyjności ma wspierać cleantech, cyfryzację, biotechnologię, kosmos i bezpieczeństwo żywnościowe – od pomysłu do komercjalizacji, w modelu „one-stop-shop".

Dla przedsiębiorców oznacza to dwie równoległe ścieżki: krajowo-regionalną (wsparcie innowacji, cyfryzacji i transformacji energetycznej w ramach PPKR, silniej powiązane z reformami) oraz centralną (konkursy Funduszu Konkurencyjności, Horyzontu Europa i EIC). Rośnie znaczenie solidnego przygotowania projektowego i budowania partnerstw – zwłaszcza że konkurencja o środki centralne toczy się w skali całej UE.

Podsumowanie

Budżet UE 2028–2034 to ok. 2 bln euro i rekordowe 123,3 mld euro dla Polski, ale przede wszystkim nowy model dystrybucji oparty na jednym dokumencie – PPKR – łączącym dotąd odrębne fundusze. Co najmniej 44% środków pozostanie w regionach (16 rozdziałów wojewódzkich), proporcja spójność–rolnictwo ma pozostać zbliżona do obecnej (ok. 70/30), a wsparcie innowacji – choć bez odrębnego FENG – pozostanie w PPKR i będzie uzupełnione o centralne Fundusz Konkurencyjności, Horyzont Europa i EIC. Dla firm B+R lata 2026–2027 to ostatnie nabory obecnej perspektywy i czas na przygotowanie strategii pod nowe zasady.

Planujesz projekt B+R i chcesz wykorzystać zarówno kończącą się perspektywę, jak i przygotować się na nową? Skonsultuj strategię z ekspertem Innology. Sprawdź też nasze usługi: Ścieżka SMART FENG, instrument STEP, Kredyt dual use oraz EIC Accelerator.

Autor: Szymon Łokaj